Η κορτιζόνη, ή πιο σωστά τα γλυκοκορτικοειδή, χρησιμοποιείται συχνά στην κτηνιατρική πράξη. Μπορεί να χορηγηθεί σε αλλεργίες, δερματοπάθειες, φλεγμονώδεις καταστάσεις, αυτοάνοσα ή ανοσομεσολαβούμενα νοσήματα και σε αρκετά ακόμη κλινικά περιστατικά.
Όμως, όταν ένας σκύλος ή μια γάτα λαμβάνει κορτιζόνη, η διατροφή δεν πρέπει να παραμένει ίδια «από συνήθεια». Η θεραπεία μπορεί να επηρεάσει την όρεξη, τη δίψα, την ούρηση, το βάρος, τη γλυκόζη, τη μυϊκή μάζα και τη συνολική μεταβολική εικόνα του ζώου. Γι’ αυτό η διατροφική στρατηγική χρειάζεται να προσαρμόζεται στο ζώο, στη νόσο και στη διάρκεια της θεραπείας.
Η κορτιζόνη έχει ισχυρή αντιφλεγμονώδη και ανοσοκατασταλτική δράση. Αυτός είναι και ο λόγος που μπορεί να είναι πολύ χρήσιμη θεραπευτικά. Παράλληλα, όμως, η μακροχρόνια ή υψηλότερη έκθεση σε γλυκοκορτικοειδή μπορεί να συνδεθεί με πολυφαγία, πολυδιψία, πολυουρία, αύξηση βάρους, μυϊκή ατροφία, υπεργλυκαιμία και αυξημένη ευαισθησία σε λοιμώξεις. Η βαρύτητα των ανεπιθύμητων ενεργειών επηρεάζεται από τη δόση, τη διάρκεια, το είδος του γλυκοκορτικοειδούς και την ατομική ευαισθησία του ζώου.
Ένα από τα πρώτα πράγματα που παρατηρούν συχνά οι κηδεμόνες είναι ότι το ζώο πεινάει περισσότερο. Αυτό δεν σημαίνει ότι χρειάζεται ανεξέλεγκτα περισσότερο φαγητό. Η αυξημένη όρεξη μπορεί να οδηγήσει πολύ εύκολα σε υπερκατανάλωση, ειδικά όταν υπάρχει ελεύθερη πρόσβαση στην τροφή ή όταν προστίθενται λιχουδιές «γιατί πεινάει». Στην περίπτωση αυτή, ο πρώτος κανόνας είναι ο έλεγχος των θερμίδων: μετρημένες μερίδες, όχι συνεχές γέμισμα του μπολ και λιχουδιές μόνο ως μικρό, υπολογισμένο μέρος του ημερήσιου πλάνου.
Στην κλινική διατροφή, οι λιχουδιές συνήθως δεν πρέπει να ξεπερνούν περίπου το 10% των ημερήσιων θερμίδων, γιατί διαφορετικά αραιώνουν τη θρεπτική αξία της πλήρους τροφής και προσθέτουν περιττές θερμίδες. Αυτό γίνεται ακόμη πιο σημαντικό όταν η κορτιζόνη αυξάνει την πείνα και δυσκολεύει τον αυτοέλεγχο του ζώου.
Η δεύτερη μεγάλη παράμετρος είναι η πρωτεΐνη και η μυϊκή μάζα. Η μακροχρόνια έκθεση σε κορτιζόνη μπορεί να αυξήσει τον μυϊκό καταβολισμό. Άρα ο στόχος δεν είναι απλώς να «μην παχύνει» το ζώο. Είναι να διατηρήσει, όσο γίνεται, καλή σωματική σύσταση και λειτουργική άλιπη μάζα. Αυτό απαιτεί επαρκή και ποιοτική πρωτεΐνη, πάντα με βάση το ιστορικό, τη νεφρική λειτουργία, την ηλικία και τις υπόλοιπες κλινικές παραμέτρους.
Γι’ αυτό δεν αρκεί μόνο το βάρος στη ζυγαριά. Ένα ζώο μπορεί να παίρνει βάρος και ταυτόχρονα να χάνει μυϊκή μάζα. Η αξιολόγηση πρέπει να περιλαμβάνει Body Condition Score και Muscle Condition Score, εργαλεία που προτείνονται στις διεθνείς οδηγίες διατροφικής αξιολόγησης σκύλων και γατών.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται και στη γλυκόζη. Τα γλυκοκορτικοειδή μπορούν να αυξήσουν τη γλυκόζη αίματος και να επιβαρύνουν ζώα που είναι ήδη υπέρβαρα, προδιαβητικά ή διαβητικά. Στις γάτες, όπου η παχυσαρκία και η μειωμένη ευαισθησία στην ινσουλίνη έχουν ιδιαίτερη σημασία, η διατροφική παρακολούθηση γίνεται ακόμη πιο κρίσιμη. Σε τέτοια περιστατικά, δεν αλλάζουμε τη δίαιτα «στα τυφλά». Την προσαρμόζουμε με βάση το βάρος, το BCS, την όρεξη, τις εξετάσεις και τον θεραπευτικό στόχο. Η υπεργλυκαιμία και τα κλινικά σημεία όπως πολυφαγία, πολυδιψία και πολυουρία είναι βασικά στοιχεία στην αξιολόγηση διαβητικών ζώων.
Ένα ακόμη συχνό σημείο είναι η αυξημένη δίψα και ούρηση. Η κορτιζόνη μπορεί να κάνει το ζώο να πίνει περισσότερο νερό και να ουρεί συχνότερα. Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να περιοριστεί το νερό. Αντίθετα, η πρόσβαση σε καθαρό νερό είναι απαραίτητη. Εκεί που χρειάζεται προσοχή είναι στα «αλμυρά» ανθρώπινα τρόφιμα και snacks, όπως αλλαντικά, τυριά, αλμυρές λιχουδιές ή υπολείμματα τραπεζιού. Το «δώσε του κάτι γιατί πεινάει» δεν πρέπει να μετατρέπεται σε ακατάλληλο ανθρώπινο φαγητό.
Η σωστή διατροφή εξαρτάται πάντα και από την υποκείμενη νόσο. Σε δερματολογικά περιστατικά μπορεί να χρειάζεται έλεγχος θερμίδων, κατάλληλη πρωτεΐνη και συχνά στρατηγική με ω-3 λιπαρά. Σε γαστρεντερικά περιστατικά μπορεί να απαιτείται υψηλή πεπτικότητα. Σε νεφρικά ή καρδιολογικά περιστατικά η επιλογή τροφής γίνεται ακόμη πιο προσεκτικά. Σε διαβητικά περιστατικά, η διατροφή και το monitoring πρέπει να είναι ακόμη πιο στοχευμένα.
Δεν υπάρχει, λοιπόν, μία «δίαιτα για κορτιζόνη». Υπάρχει εξατομικευμένη διατροφική παρέμβαση για το συγκεκριμένο ζώο που λαμβάνει κορτιζόνη, με βάση το είδος, το βάρος, τη σωματική σύσταση, τη νόσο, τη δόση και τη διάρκεια της θεραπείας.
Στην πράξη, παρακολουθούμε: βάρος, Body Condition Score, Muscle Condition Score, κατανάλωση νερού, όρεξη, συμπεριφορά, γλυκόζη ή άλλους εργαστηριακούς δείκτες όπου χρειάζεται. Η παρακολούθηση δεν είναι προαιρετικό βήμα· είναι μέρος της θεραπείας. Οι επανεκτιμήσεις βοηθούν να προσαρμόζεται έγκαιρα η ποσότητα και το είδος της τροφής, ώστε να μειώνονται τα διατροφικά λάθη και να υποστηρίζεται καλύτερα η συνολική κλινική πορεία.
Στους NutriVets, η διατροφή σε ζώο που λαμβάνει κορτιζόνη δεν αντιμετωπίζεται ως ένα γενικό πρόγραμμα απλής διατροφής ή ως απλή μείωση ποσότητας. Αξιολογούμε το κλινικό πλαίσιο, το ιστορικό, τη φαρμακευτική αγωγή, τη σύσταση σώματος, τον κίνδυνο αύξησης βάρους, την άλιπη μάζα και τις πραγματικές ανάγκες του ζώου.
Η σωστή στρατηγική μπορεί να μειώσει διατροφικά λάθη, να βοηθήσει στον έλεγχο του βάρους, να υποστηρίξει καλύτερα τη μυϊκή μάζα και να κάνει τη θεραπεία πιο διαχειρίσιμη για τον κηδεμόνα.
Κλείστε ραντεβού με τους NutriVets για εξατομικευμένο πλάνο διατροφής σε σκύλο ή γάτα που λαμβάνει κορτιζόνη.
Σχόλια