Η μαγειρευτή διατροφή για γάτες είναι ένα θέμα που ενδιαφέρει όλο και περισσότερους κηδεμόνες. Πολλοί θέλουν να γνωρίζουν ακριβώς τι τρώει η γάτα τους, να αποφύγουν τροφές του εμπορίου ή να προσφέρουν μια πιο «φυσική» διατροφή.
Αυτή η πρόθεση είναι κατανοητή. Όμως στη γάτα, η μαγειρευτή διατροφή δεν είναι απλή υπόθεση.
Η γάτα δεν είναι μικρός σκύλος. Είναι υποχρεωτικά σαρκοφάγο ζώο, με πολύ συγκεκριμένες ανάγκες σε ζωικής προέλευσης θρεπτικά συστατικά. Χρειάζεται καθημερινά επαρκή ποσότητα και σωστή ισορροπία σε πρωτεΐνη, λίπος, αμινοξέα, λιπαρά οξέα, βιταμίνες και ανόργανα στοιχεία. Ορισμένα θρεπτικά, όπως η ταυρίνη, η θειαμίνη, η βιταμίνη Α και το αραχιδονικό οξύ, έχουν ιδιαίτερη σημασία στη διατροφή της γάτας.
Γι’ αυτό, μια συνταγή με κοτόπουλο, ψάρι, ρύζι ή συκώτι δεν είναι από μόνη της πλήρης διατροφή. Μπορεί να είναι εύγευστη. Μπορεί να φαίνεται «καλή». Δεν σημαίνει όμως ότι καλύπτει τις ανάγκες της γάτας.
Τι σημαίνει «πλήρης» τροφή;
Σύμφωνα με τις FEDIAF Nutritional Guidelines, οι πλήρεις τροφές για σκύλους και γάτες πρέπει να καλύπτουν τις διατροφικές ανάγκες του ζώου όταν δίνονται ως μοναδική πηγή θρεπτικών συστατικών, ανάλογα με το είδος, το στάδιο ζωής και τις ανάγκες του ζώου. Οι οδηγίες αυτές αποτελούν ένα από τα βασικά ευρωπαϊκά σημεία αναφοράς για τη θρεπτική επάρκεια των τροφών σκύλων και γατών.
Αυτό είναι κρίσιμο: μια τροφή μπορεί να είναι «σπιτική» ή «μαγειρευτή», αλλά να μην είναι πλήρης. Μπορεί να περιέχει καλά υλικά, αλλά να έχει λάθος αναλογίες. Μπορεί να έχει κρέας, αλλά να λείπει ασβέστιο. Μπορεί να έχει συκώτι, αλλά να μην έχει σωστή ισορροπία βιταμινών και ιχνοστοιχείων.
Η WSAVA δίνει επίσης έμφαση στην εξατομικευμένη διατροφική αξιολόγηση και στο ότι κάθε ζώο πρέπει να τρέφεται με βάση ένα κατάλληλα προσαρμοσμένο πλάνο, λαμβάνοντας υπόψη το ζώο, τη δίαιτα και τους παράγοντες σίτισης.
Τι δείχνουν οι μελέτες για τις σπιτικές συνταγές;
Τα δεδομένα είναι ξεκάθαρα: οι σπιτικές συνταγές για γάτες συχνά δεν καλύπτουν τις απαραίτητες ανάγκες.
Σε μελέτη των Wilson et al. που δημοσιεύθηκε στο JAVMA το 2019, αξιολογήθηκαν 114 home-prepared maintenance diet recipes για ενήλικες γάτες από βιβλία και online πηγές. Οι ερευνητές συνέκριναν το θρεπτικό προφίλ των συνταγών με τις συστάσεις του NRC για ενήλικες γάτες. Το βασικό εύρημα ήταν ότι οι περισσότερες συνταγές ήταν απίθανο να παρέχουν όλα τα απαραίτητα θρεπτικά συστατικά.
Σε άλλη ανάλυση συνταγών home-prepared diets για σκύλους και γάτες, οι Pedrinelli et al. κατέγραψαν συχνές ανεπάρκειες στις συνταγές για γάτες. Συγκεκριμένα, οι συνταγές για γάτες ήταν κάτω από τις συστάσεις σε σίδηρο στο 100%, σε ψευδάργυρο στο 88,4%, σε βιταμίνη Ε στο 84,6%, σε θειαμίνη στο 80,7% και σε ασβέστιο στο 73%.
Αυτά τα ποσοστά δείχνουν ότι το πρόβλημα δεν είναι μεμονωμένο. Δεν λείπει απλώς «ένα μικρό συμπλήρωμα». Συχνά υπάρχουν πολλαπλές και επαναλαμβανόμενες ελλείψεις.
Γιατί η γάτα είναι τόσο ευαίσθητη σε λάθη;
Στη γάτα, μικρές αποκλίσεις στη συνταγή μπορεί να έχουν μεγάλη σημασία.
Η έλλειψη ταυρίνης μπορεί να σχετίζεται με καρδιακά και οφθαλμικά προβλήματα. Η έλλειψη θειαμίνης μπορεί να οδηγήσει σε νευρολογικά σημεία. Η λάθος αναλογία ασβεστίου προς φώσφορο μπορεί να δημιουργήσει σοβαρά προβλήματα, ειδικά σε αναπτυσσόμενα γατάκια. Οι χρόνιες ανεπάρκειες δεν φαίνονται πάντα άμεσα. Μια γάτα μπορεί στην αρχή να δείχνει καλά, ενώ η διατροφική ανισορροπία να αποκαλυφθεί αργότερα.
Αυτός είναι ένας από τους λόγους που οι μαγειρευτές δίαιτες χρειάζονται υπολογισμό, όχι απλή αντιγραφή συνταγής από το διαδίκτυο.
Το πρόβλημα δεν είναι μόνο η συνταγή, αλλά και η εφαρμογή
Ακόμη και όταν μια συνταγή έχει σχεδιαστεί σωστά, η καθημερινή εφαρμογή μπορεί να την αποσταθεροποιήσει.
Αν ο κηδεμόνας αλλάξει το είδος του κρέατος, δεν ζυγίσει ακριβώς τα υλικά, παραλείψει το συμπλήρωμα ή μαγειρέψει διαφορετικά από τις οδηγίες, το τελικό γεύμα μπορεί να μην έχει το θρεπτικό προφίλ που είχε υπολογιστεί αρχικά.
Σε μελέτη εφαρμογής home-made διαιτών, καταγράφηκε ότι 30,4% των ιδιοκτητών άλλαξαν τη συνταγή, 40% δεν μετρούσαν σωστά τα υλικά, 28,3% δεν χρησιμοποιούσαν το προτεινόμενο συμπλήρωμα και 73,9% δεν ακολουθούσαν πιστά όλες τις οδηγίες. Αυτό δείχνει ότι το ρίσκο δεν αφορά μόνο τον σχεδιασμό της δίαιτας, αλλά και την καθημερινή συμμόρφωση.
Τροφή εμπορίου ή μαγειρευτή;
Το πραγματικό ερώτημα δεν είναι «εμπορίου ή σπιτική».
Το σωστό ερώτημα είναι: είναι η δίαιτα πλήρης, ισορροπημένη και σωστά εφαρμοσμένη;
Μια πλήρης τροφή εμπορίου έχει σταθερή σύσταση, φέρει ένδειξη ότι είναι complete και έχει σχεδιαστεί ώστε να καλύπτει τις ανάγκες του ζώου στο αντίστοιχο στάδιο ζωής. Από την άλλη, μια μαγειρευτή δίαιτα μπορεί να είναι κατάλληλη σε ορισμένες περιπτώσεις, αλλά πρέπει να είναι εξατομικευμένη, να περιλαμβάνει τα σωστά συμπληρώματα, να εφαρμόζεται με ακρίβεια και να παρακολουθείται κλινικά.
Η μαγειρευτή δίαιτα δεν είναι λάθος. Το ανεξέλεγκτο DIY είναι το πρόβλημα.
Πότε μπορεί να έχει θέση η μαγειρευτή διατροφή;
Μια μαγειρευτή δίαιτα μπορεί να έχει θέση όταν υπάρχει συγκεκριμένος λόγος: επιλεκτικότητα, δυσανεξίες, ειδικές κλινικές ανάγκες, άρνηση εμπορικής θεραπευτικής τροφής ή ανάγκη για εξατομικευμένη προσέγγιση.
Όμως πρέπει να βασίζεται σε: κλινική αξιολόγηση, σωστό διατροφικό ιστορικό, υπολογισμό θερμίδων και θρεπτικών συστατικών, εξατομικευμένη συνταγή, σωστό συμπλήρωμα, ακριβή ζύγιση υλικών, παρακολούθηση βάρους, BCS και εργαστηριακών παραμέτρων όπου χρειάζεται.
Το συμπέρασμα
Home-cooking στη γάτα; Ναι, αλλά όχι DIY.
Η μαγειρευτή διατροφή μπορεί να είναι σωστή λύση μόνο όταν σχεδιάζεται και παρακολουθείται επιστημονικά. Στη γάτα, η ακρίβεια δεν είναι λεπτομέρεια. Είναι βασική προϋπόθεση ασφάλειας.
Στους NutriVets, σχεδιάζουμε εξατομικευμένα διατροφικά πλάνα για σκύλους και γάτες με βάση το είδος, την ηλικία, το βάρος, το BCS, το ιστορικό, τις εξετάσεις, τις προτιμήσεις του ζώου και τον κλινικό στόχο.
Γιατί η σωστή διατροφή δεν είναι απλή συνταγή. Είναι αξιολόγηση, υπολογισμός, εφαρμογή και παρακολούθηση.
Σχόλια